Cost of Non-Quality als kompas
Frank begon zijn presentatie niet bij procescertificaten of auditschema's, maar bij de vraag: wat kost slechte kwaliteit ons eigenlijk? Op grote infrastructuurprojecten kunnen faalkosten oplopen tot 8% of meer van het totale projectbudget. Dat is geen abstract getal, maar concrete uren, nawerk, discussies over aansprakelijkheid en vertraging die doorwerkt in de hele keten.
Vanuit dat perspectief wordt kwaliteitsmanagement geen compliance-oefening maar een strategische en economische keuze. De vraag verschuift van "voldoen we aan de norm?" naar "waar lekken we geld en energie weg?"
EFQM in plaats van ISO en waarom dat verschil er écht toe doet
Door te focussen op strategie en de cost of Non-Quality, is de keuze om het EFQM-model als leidraad te kiezen geen verrassing. Voor kwaliteitsprofessionals is de keuze tussen EFQM en ISO een herkenbaar debat, maar in de context van Lantis wordt het concreet: een projectorganisatie die tegelijk ontwerpt, bouwt en voorbereidt op exploitatie heeft meer aan een raamwerk dat strategie, operaties en resultaten integraal verbindt dan aan een systeem dat vooral goed is in vastleggen wat er al is.
EFQM geeft ruimte aan iteratie, en dat is precies wat nodig is in een steeds evoluerende omgeving. Het EFQM model laat namelijk toe om mee te evolueren van ontwerp naar uitvoering en naar beheer, zonder telkens een nieuw systeem te moeten opbouwen. Zo wordt kwaliteit niet beperkt tot technische uitvoering, maar omvat het samenwerking, stakeholdermanagement, duurzaamheid en impact.
Een contractmodel dat samenwerking in de hand werkt
Eén van de meest opvallende keuzes is de toepassing van het NEC4-contractmodel. Geen vaste prijzen, geen klassieke claimcultuur, maar een gedeeld risico- en beloningssysteem: als de uiteindelijke kost boven of onder het doel uitkomt, dragen opdrachtgever en aannemer samen de gevolgen. Pain en gain worden gedeeld.
Dat verandert de dynamiek van vergaderingen, van auditgesprekken, en van de manier waarop mensen problemen rapporteren. Lantis bouwt namelijk niet zelf, het regisseert. En die regie werkt omdat de contractpartijen er belang bij hebben om problemen snel en eerlijk te melden in plaats van te verbergen.
Informatie is ook een werfprobleem
Het tweede deel van de dag was voor Yanissa De Jonghe, verantwoordelijk voor Digital & Data bij Lantis. Haar vertrekpunt was even ontwapenend als dat van De Smet: een aanzienlijk deel van de kwaliteitsproblemen op een project als dit heeft niets te maken met wat er fysiek misgaat op de werf. Het zit in informatie die verloren gaat, in inconsistente data, in mensen die op basis van een ander bestand werken dan hun collega.
Op een project met duizenden betrokkenen en tientallen contractuele relaties is dat geen randverschijnsel. Dat is een structureel risico.
De aanpak van Lantis combineert een "single source of truth" — één betrouwbare databron voor alle partijen — met realtime werfmonitoring via 360°-beeldcaptatie en een BIM-model dat doorgroeit van ontwerptool naar centrale informatiedrager over de volledige levenscyclus. Geen spectaculaire technologie omwille van de technologie, maar een logische respons op een heel concreet probleem: hoe zorg je dat duizend mensen weten wat er staat, en niet wat ze denken dat er staat?
AI als antwoord op kennisverlies
Lantis experimenteert ook met interne AI-assistenten als instrument voor kennisborging. Op een project van deze omvang en looptijd is kennisverlies een reëel risico: mensen vertrekken, contracten stapelen zich op, documentatie veroudert. Een AI-assistent die contracten kan analyseren of snel informatie terugvinden uit een archief van duizenden documenten, is in die context geen luxe.
Of het werkt? Dat is duidelijk nog work in progress. Maar net als de rest van het project wordt het nauwgezet uitgetest en opgevolgd.
"Nothing has ever been achieved by the person who says ' it can't be done'"
Niet elk Xelyo-lid bouwt tunnels onder de Schelde en regisseert ongeziene bouwwerven. Maar de vragen die Lantis stelt, zijn wel herkenbaar voor iedereen die kwaliteit beheert in een omgeving die voortdurend verandert: hoe vertrouw je op het systeem van je leverancier zonder de controle te verliezen? Hoe maak je data bruikbaar voor mensen die geen data-expert zijn? En hoe bouw je een kwaliteitscultuur op in een organisatie die zichzelf tegelijk aan het uitvinden is?
Lantis heeft nog geen kristalhelder antwoord op deze vragen. Maar dat was ook niet de bedoeling van dit bezoek. Het ging om het stellen van de juiste vragen, om voortschrijdend inzicht en om de passie achter het werk dat zich vertaald in elk aspect dat van Lantis zo'n interessante organisatie maakt.
Dank aan Frank, Yanissa en Hannelore Matthysen voor de boeiende presentaties en de fascinerende rondleiding doorheen de werf! en aan alle leden die deelnamen aan deze Blik achter de Schermen!
Benieuwd naar opkomende bedrijfsbezoeken? Als lid schrijf je je gratis in via onze agenda.
Wens je meer info over het lidmaatschap of wil je deelnemen aan één van deze bedrijfsbezoeken? Dan kan je steeds contact opnemen met Thomas Sear.